Historia motoryzacji czasem zaczyna się od adresu. Na pierwszej karcie zapiszmy razem miasto i miejsce: Nowy Jork, róg West 89th Street i Riverside Drive. Dom łączy ten adres z Isaakiem Rice’em i początkami przemysłu elektrycznego. Szczególnie ciekawa jest zadaszona brama wjazdowa, którą autorzy miejskiego raportu powiązali z jego pojazdem elektrycznym.
Riverside Drive: miejsce oraz czas na jednej karcie
Oficjalny adres to 346 West 89th Street, Manhattan, przy Riverside Drive. W raporcie miejskiej komisji LPC z 19 lutego 1980 roku dom nazwano Isaac L. Rice Mansion. Dokument datuje budowę na lata 1901–1903 i wymienia architektów Herts & Tallant. Opisuje cztery kondygnacje, czerwoną cegłę oraz kontrastowe detale marmurowe. Mamy adres, okres i twórców projektu.
Po co taki adres w dziale motoryzacyjnym? Pozwala postawić konkretne pytanie o związek miejsca z transportem. Sam piękny budynek jeszcze go nie tłumaczy. Chciałabym znaleźć szczegół, przy którym warto się zatrzymać, a potem przeczytać podstawę jego wyjaśnienia.
Isaac Rice i historia przemysłu elektrycznego
Zgodnie z biograficzną częścią raportu Isaac Rice był prezesem Electric Storage Battery Company i założył Electric Vehicle Company. Akumulatory oraz transport elektryczny spotykają się w biografii jednego przedsiębiorcy. Ten związek uzasadnia obecność manhattańskiego domu w opowieści o samochodach.
Historia przemysłu elektrycznego odsłania się tu poprzez nazwy firm. Za słowem „samochód” stoją różne zadania: magazynować energię, przekazać ją i wykorzystać do ruchu. Dwie nazwy nie opisują konstrukcji konkretnego pojazdu. Pozwalają jednak zapytać: którą część tego łańcucha przedstawia każde źródło?
Zadaszony wjazd i interpretacja autorów
Na elewacji od strony 89. ulicy LPC opisuje porte-cochère — zadaszony wjazd. Autorzy zinterpretowali go jako przeznaczony dla jednego z elektrycznych pojazdów Rice’a. To ich odczytanie szczegółu architektonicznego. W omawianym fragmencie nie ma osobnego potwierdzenia, jaki dokładnie samochód tam stał.
Spróbujmy zachować obok siebie te dwa obrazy: pojazd elektryczny i przewidziane dla niego miejsce przy domu. Przeszłość staje się bardziej uchwytna. Pojawiają się pytania o rozmiar auta, utrzymanie i organizację codziennych przejazdów. Odpowiedzi wymagałyby kolejnych dokumentów. Forma wjazdu podsuwa kierunek poszukiwania, nie gotową specyfikację techniczną.
Historia motoryzacji zbudowana ze sprawdzalnych związków
Ta historia motoryzacji interesuje mnie poprzez oddzielne związki: człowiek, przedsiębiorstwa, adres i cecha domu. Każdy ma własną podstawę. Porównanie Rice’a ze słynnym współczesnym przedsiębiorcą dawałoby krótką, chwytliwą etykietę. Same związki są już wystarczająco ciekawe, bez przypisywania mu wszystkich późniejszych osiągnięć branży.
Dla czytelnika Nowego Jorku to sposób poznawania miasta: zacząć od jednego adresu, otworzyć dokument i wybrać kolejne pytanie. Obecne zasady wejścia i możliwość zwiedzania domu nie zostały tutaj sprawdzone. Raport z 1980 roku jest źródłem o przeszłości budynku, nie zaproszeniem do wejścia dzisiaj.
Zainteresowanie wczesnymi pojazdami elektrycznymi i wybór usługi dla współczesnego auta odpowiadają na różne potrzeby. Dom Rice’a rozpoczyna pierwszą rozmowę. W drugiej liczą się już wasz model, warunki użytkowania oraz konkretne pytanie. Opowieść historyczna nie zastępuje badania technicznego.
Wasze następne pytanie
Jeśli historyczna ciekawość stała się pytaniem o własne auto, zapiszcie, co chcecie wyjaśnić. Gdy potrzebna jest usługa, szukanie można zacząć w katalogu Ktotam. U specjalisty potwierdźcie profil prac, adres i warunki. Poznawanie Rice’a kontynuujcie od miejskiego raportu: ta historia ma sprawdzalny nowojorski adres.